PKN
Hervormde Gemeente Woerden
 
Kerk & Israël maakt u attent op tentoonstelling Nineveh in Leiden Kerk & Israël maakt u attent op tentoonstelling Nineveh in Leiden

Nineveh de hoofdstad van het Assyrische rijk
 
De stad Nineveh (Mosul in Irak) is al zon 6000 jaar oud. Het was al een belangrijke stad met een beroemde tempel voor de godin Isthar lang voordat Nineveh de hoofdstad werd van het Assyrische rijk. Het rijk van de Assyriërs op haar beurt kende drie bloeiperiodes. De eerste periode rond 2000 voor Chr. was het Oud-Assyrische rijk. De tweede periode rond 1350 v. Chr. was het Midden-Assyrische rijk en de derde periode, het Nieuw-Assyrische rijk dat duurde van ongeveer 900 tot 612 v Chr. Er waren twee verschillende hoofdsteden (Šubad-Enlil en Dur Sharrukin) en pas gedurende de regering van Sennacherib/Sanherib (704-681 v Chr.) werd Nineveh de hoofdstad van het dan bloeiende Assyrische rijk.
 
De periode die vanuit bijbels oogpunt het meest interessant is, is de periode van het Nieuw Assyrische rijk. Dit rijk was groot en machtig en had veel invloed op het gebeuren in de koninkrijken Israël en Juda.1 Zo waren er verschillende koningen in Israel en Juda die in de loop van de tijd onder invloed stonden van de Assyrische koningen en die schatplichtig waren aan de koningen van Assyrië. Soms hebben we die informatie uit de Bijbel maar soms ook uit andere bronnen. Zo zijn er inscripties en kleitabletten die gevonden werden in Syrië en Irak die ons meer vertellen over de koningen van Israël. Zo staat er niet in de Bijbelverhalen over koning Jehu (2 Kon 9 en 10) van Israel dat hij moest betalen aan koning Salmanasser III. Maar op de Zwarte Obelisk (gevonden in noord Irak en nu te zien in het Brits Museum in London) staat Jehu zelfs afgebeeld, diep buigend voor Salmanasser III van Assyrië.
 
Op een andere inscriptie gevonden in Irak staat te lezen dat koning Adad-Nirari een veldtocht maakte naar Syrië en Palestina en dat koning Joas (of Joachaz) van Samaria (de hoofdstad van Israel) schatting moet betalen. In de Bijbel vinden we dat niet terug maar dit is dus een leuke aanvulling.
 
Wel staat in de Bijbel dat koning Menachim van Israël aan Tiglatpileser III van Assyrië duizend talenten zilver en goud gaf opdat deze hem zou helpen zijn koningschap overeind te houden (2 Kon. 15:19).2 In de Bijbel wordt deze Tiglatpileser, Pul genoemd. Ook deze betalingen worden in een tribuutlijst van Tiglatpileser, dus een buiten Bijbelse bron, bevestigd. Ook koning Achaz van Juda en verschillende koningen van Moab en Edom betaalden schatting. De Bijbel vertelt wel dat Achaz van Juda de hulp had ingeroepen van Tiglatpileser, tegen zijn vijanden Pekach (Pekah) van Israël en Rezin van Aram. Dit zeer tegen het advies van de profeet Jesaja (Jes. 7: 3-9). Maar Achaz (2 Kon 16) gaat zelfs zover dat hij een altaar naar een model uit Damascus (dat toen bij Assyrië hoorde) laat namaken voor in de tempel te Jeruzalem. Vast niet geheel vrijwillig maar gedwongen door Tiglatpileser, want als vazal was Achaz wel gedwongen de cultus van zijn overheerser over te nemen, maar zo wordt het in de Bijbel niet gebracht. Tiglatpileser reageert wel snel op het verzoek om hulp van Achaz zo kunnen we lezen 2 Kon 16:9 maar ook in de analen van Tiglatpileser zelf. In die analen wordt vermeld dat er inwoners van Israel worden gedeporteerd naar Assyrië en ook dat Tiglatpileser Hosea tot koning maakte over Israel in plaats van Pekach. In de Bijbel (2 Kon 15:29-30) staat inderdaad dat Pekach opgevolgd wordt door Hosea maar niet dat Tiglatpileser daar de hand in had.
 
Deze koning Hosea (2 Kon 17: 1-6) was dus wel pro-Assyrisch maar toch doet hij nog een poging om onder het Assyrische juk uit te komen en vraagt bij de Egyptische farao So om hulp maar dat is een misrekening en Samaria wordt door de Assyriërs gestraft en ingenomen in het jaar 721. De bovenlaag van de bevolking wordt gedeporteerd, andere bevolkingsgroepen worden er voor in de plaatst gesteld en zo ontstaat er een mengelmoesje van verschillende volken, de Samaritanen genoemd (2 Kon 17:24-41). Aan het noordrijk Israël komt zo een eind.
1 Het koninkrijk van David en Salomo was na de dood van Salomo gesplitst in twee rijken Israël (noordrijk)en Juda (zuidrijk)(zie 1 Kon. 12).
2 Vaak zijn verhalen over de koningen uit de boeken Samuel en Koningen ook terug te vinden in de veel jongere boeken Kronieken, zij het in vaak een net iets andere versie.
Als verantwoordelijke koning voor de val van Samaria wordt in de Bijbel Salmanasser V genoemd en in buiten bijbelse bronnen koning Sargon II. Dit komt omdat ze elkaar juist tijdens het drie jaar durende beleg van Samaria opgevolgden.
 
Het zuidrijk Juda blijft dus nog bestaan als was het intussen niet meer dan een klein onbelangrijk bergstaatje. Het ligt dus intussen wel heel dicht tegen Assyrië aan nu Israël ook bij Assyrië hoort. Koning Hizkia van Juda(2 Kon 18) voert allerlei godsdienstige hervormingen door maar omdat Egypte weer iets sterker lijkt te worden zoekt hij daar steun (zie ook Jesaja 30: 1-5 en 31:1-8). In 701 onderneemt Sanherib (de opvolger van Sargon II) een veldtocht naar Kanaän. Sanherib verovert verschillende steden (46 stuks) in Juda, ook Lachis/Lakis (2 Kon 18:17).3 Op de muren van zijn paleis laat hij de veldtocht en de verovering van Lachis afbeelden op grote reliëfs (waarvan we er vandaag enkele zien in het Rijksmuseum van Oudheden te Leiden). Hizkia heeft intussen zijn stad klaargemaakt voor de verdediging. In de jaren ervoor had hij al een watertunnel aangelegd om de, door de vluchtelingen vanuit het noordrijk sterk gegroeide stad, van water te voorzien (2 Kon 20:20). Als je in Jeruzalem komt kun je vandaag de dag nog door deze meer dan 500 meter lange tunnel waden. Uit de analen van Sanherib lezen we dat Sanherib, Hizkia opgesloten heeft ‘als een vogel in zijn kooi’ gedurende een langdurig beleg. Ook Hizkia betaalt uiteindelijk een grote soms goud en zilver. Hoewel het verhaal naar Sanheribs versie succesvol verlopen is, want hij claimt een volledige overwinning, blijkt het in de Bijbel toch anders beschreven te worden. Na het betalen van de schatting blijft Hizkia op zijn troon. Vermeld wordt nog dat een engel van god in de nacht 185.000 soldaten van Sanherib doodt en dat hij daarom naar Nineveh, zijn nieuwe hoofdstad, terug keert (zie ook Kron. 32:21 en Jes. 37:36-37). Assyrië is tijdens het bewind van Sanherib op het toppunt van zijn macht en de stad Nineveh bloeit maar langzamerhand komt hier een kentering in. En een kleine 100 jaar later valt het doek voor Assyrië. Opstanden in grote delen van het uitgestrekte rijk zijn daarvan de oorzaak. Egypte blijft een bondgenoot van Assyrië en farao Necho komt de restanten van het Assyrische leger te hulp waarschijnlijk ook met de bedoeling om in de verwarring van het ondergaande rijk zelf ook een graantje mee te pikken. Koning Josia van Judah, de koning van de grote godsdienst hervormingen reist nog af naar Megiddo om daar farao Necho tegen te houden hoewel hij eigenlijk weinig met de strijd te maken had maar hij wordt gedood. Een groot probleem in de theologie van Israël: Hoe kan een koning die zoveel hervormingen door voerde op zon manier de dood vinden? Tot dan toe verklaarde men alle narigheid vanuit het feit dat mensen/koningen ongehoorzaam waren aan God en dat God hen daarvoor strafte maar dat lijkt in het verhaal van Josia niet te kloppen. De Babyloniërs nemen de macht over van de Assyriërs en in 586 valt ook het doek voor het koninkrijk Juda.
 
Nineveh die grote stad
 
Nineveh kennen we uit verschillende passages in de Bijbel. Het bekendste verhaal is wel dat van Jona (Jona 1-4). Het boek Jona is waarschijnlijk geschreven in 500-400 v Chr. maar beschrijft de periode van de regering van koning Jerobeam II van Israël (786-746 v Chr.). Nineveh wordt hier neergezet als een grote, verdorven stad. En groot was het ook, zeker ten tijde van Sanherib rond 700 v Chr. Het had zon 100.000 inwoners. Ter vergelijking Jeruzalem ten tijde van David (1000 v Chr.) telde ongeveer 2000 inwoners en ten tijde van koning Hizkia was Jeruzalem gegroeid door een grote stroom van vluchtelingen uit het noordrijk tot 20.000 inwoners. Nineveh telde wel 15 stadspoorten. Een stad uit de tijd van David had gewoonlijk maar één stadspoort. Het was zelfs zo ongewoon dat een stad meerdere poorten had dat een plaatsje uit het verhaal van David en Goliath, Shaarim heet wat twee poorten betekent (1 Sam 17:52). Die stad is overigens vermoedelijk recent opgegraven en heet nu Kirbeth Qeiyafa. Het Jeruzalem van Hizkia had wel meerdere poorten maar zeker geen 15. 4
3 Het hele verhaal van Hizkia en de belegering van Jeruzalem is te lezen in 2 Kon 18-20.
4 De poorten van de huidige oude stad van Jeruzalem stammen uit het eind van de Middeleeuwen en zijn samen met de muren gebouwd door Saladin.
 
Ook de boeken Nahum (Nahum 2) en Zefanja (Zefanja 2:13) noemen Nineveh. Zij profeteren haar val. Ook het apocriefe boek Tobias en Matherus (12:41) en Lucas (11:32) noemen Nineveh. De stad heeft dus ook zeker in bijbelse tijden grote indruk gemaakt.
 
De tentoonstelling in het Rijksmuseum van Oudheden te Leiden besteed ook aandacht aan de (schilder) kunst. Door de eeuwen heen heeft het verhaal over Jona en de grote stad Nineveh tot de verbeelding gesproken van de mensen er zijn daarom ook verschillende schilderijen over Jona en Nineveh. Omdat de schilder geen weet had van hoe de stad er vroeger uit gezien had schilderde hij een stad zoals hij die kende. Zoiets zien we vaker gebeuren. Het zelfde vinden we terug in alle kinderbijbels waarin Jezus wordt afgeschilderd als een man met blond haar en blauwe ogen.

terug
 
 
 
Agenda
Ga voor de agenda van alle PKN-kerkelijke activiteiten en vergaderingen naar kerkpleinwoerden.nl
 
Meditatie

EEN PERSOON VAN VREDE
 
En welk huis u ook binnengaat, zeg eerst: Vrede zij dit huis! En als daar een zoon van vrede is, zal uw vrede op hem rusten.
Lukas 10 : 5-6a

“Volg mij!”, zo roept de Heere Jezus zijn discipelen. Ook vandaag willen mensen Zijn leerling worden. En zo aan het begin van 2018 hoop ik dat tenminste één van uw goede voornemens eveneens is: een betere leerling van Hem worden!
 
Maar wat betekent dat, Christus volgen? In brede zin zouden we kunnen zeggen: leven onder Zijn heerschappij. En meer specifiek: bij alles wat je onderneemt je eerst afvragen: wat zou Jezus doen? De belangrijkste richtlijn daarbij is natuurlijk het grote gebod (Matt. 22 : 37-40): God lief hebben boven alles, en onze naaste als onszelf. Maar wat betekent onze naaste liefhebben als onszelf in het kader van Jezus volgen? Onder andere dat we er alles aan doen dat onze naaste ook een leerling van Hem wordt! Want als we het Evangelie van de Heere Jezus niet delen met  meer
 
Bediening Heilige Doop

Wijk Centrum-Oost: Zondag 17 december in de Petruskerk. Doopzitting op maandag 11 december om 20.15 uur in Het Baken. Graag aanmelden bij de scriba via

Wijk Centrum-Oost: zondag  18 februari, Petruskerk. Graag vooraf aanmelden bij de scriba via

 
Werkgroep Geloof en Cultuur

 

 

 




In het activiteitenoverzicht   van de Werkgroep Geloof en Cultuur van de Protestantse kerken van Woerden/Zegveld vindt u een breed scala van activiteiten op het gebied van theologie, spiritualiteit, eredienst, pastoraat, opvoeding, samenleving en cultuur.
 

 
Geven aan de kerk
De gemeente van Christus wordt zichtbaar in onder meer de eredienst, in het pastoraat en in het missionaire werk. Om dit werk doorgang te kunnen laten vinden, is uiteraard geld nodig. Daarom vragen we u graag om uw bijdrage.
>Lees meer
 
Kerkblad Hervormd Woerden

Het kerkblad 'Hervormd Woerden' kunt u hier online inzien of downloaden.

 
 
 
 
  Protestantsekerk.net is een samenwerking tussen de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland en Human Content Mediaproducties B.V.