PKN
Hervormde Gemeente Woerden
 
Restauratie Bätz-orgel Petruskerk Woerden Restauratie Bätz-orgel Petruskerk Woerden
Achtergrond
Als hervormde gemeente van Woerden beschikken wij over een uniek orgel met grote cultuur-historische waarde. Dit jaar vieren wij de 250steverjaardag van het J.H.H.Bätz-orgel. Zoals alles heeft ook dit instrument zorg en onderhoud nodig. Naast het jaarlijkse klein-onderhoud, dient er eens in de 40-50 jaar groot onderhoud plaats te vinden. De laatste keer is dit in 1971 uitgevoerd. De laatste jaren werd het steeds duidelijker dat er een nieuwe restauratie moet plaatsvinden. Wat betreft de windvoorziening, de mechanieken en de frontpijpen is dit zelfs urgent.
In opdracht van het college van kerkrentmeesters is onder leiding van Peter van Dijk in februari 2017 een eerste Herstelplan gemaakt. Dat plan heeft uiteindelijk een derde versie gekregen in september 2017. Peter van Dijk is als orgeladviseur betrokken bij vele nieuwbouw- en restauratieprojecten in Nederland (onder meer in samenwerking met de Commissie orgelzaken voor de PKN en met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) en in het buitenland, en treedt op als onze adviseur.

Overzicht te verrichten werkzaamheden
Het genoemde Herstelplan beslaat 15 pagina’s met detail- en technische informatie. Om u een beeld te geven van de werkzaamheden geven wij hiervan een korte samenvatting.
1. Klaviatuur en mechanieken: De toetsmechanieken functioneren in het algemeen nog naar behoren, maar de toetsdruk van met name hoofdwerk en pedaal is ongelijkmatig en vele leren stelmoertjes zijn uitgedroogd (functieverlies). De manuaalkoppeling zal op korte termijn gaan disfunctioneren. Veel stelmoertjes (voor het blinde  klavier) zijn reeds van extra exemplaren voorzien en/of met           bisonkit­achtige lijm vastgezet. De  leerbekleding van de gaffels van het blinde klavier is sterk aan het afslijten.
2. Windvoorziening: Het leer van de vijf spaanbalgen is behoorlijk uitgedroogd. Bovendien zijn in 1971 slechts drie van de vijf balgen hersteld. De overige twee zijn toen buiten gebruik gesteld en niet hersteld. Zij verkeren thans in zeer slechte staat. Een goede wind- huishouding is essentieel voor de pijpaanspraak en dus voor de klankkwaliteit.
3. Windladen: Bij de restauratie van 1971 zijn de windladen voorzien van systeemringen. Daarbij    zijn de – nog  originele – slepen aanzienlijk dunner geschaafd. Dergelijke voorzieningen werden toentertijd aangebracht om windladen minder gevoelig te maken voor snelle binnenklimaat­veranderingen als gevolg van moderne verwarmingssystemen. Helaas is gebleken dat er ook nadelen zijn. De belangrijkste daarvan zijn de beperkte levensduur van de systeemringen en de nadelige invloed op  de pijpaanspraak (veranderde windtoevoer). Op dit moment doen de systeemringen hun werk nog naar behoren, maar er moet rekening worden gehouden met vervanging binnen afzienbare termijn.  
4. Pijpwerk: (a) Noodzakelijk onderhoud pijpwerk (regulier onderhoud eens in de veertig jaar) en (b) Aanpak dunwandigheid (inwendig verbinden van de wanden van de frontpijpen).
5. Klankherstel: De wens tot klankherstel duikt vanaf 1971 al regelmatig in de archieven van het Bätz orgel op. Toen al wist men dat de frontpijpen, vanwege afschrapen en slijpen in de 19een 20eeeuw, erg dun waren geworden. Dit leidt ertoe dat zij geen voldoende resonansrijke toon meer kunnen geven. In 1971 wist men dat de klank aanzienlijk verbeterd zou kunnen worden, maar de technische kennis om dit te afdoende te kunnen bereiken ontbrak nog en daarom is dit toen – gelukkig - niet gebeurd. Inmiddels is de techniek aanzienlijk verbeterd en kunnen de frontpijpen zo hersteld worden, dat de klank volledig teruggebracht kan worden naar de oorspronkelijke situatie. Naast het klankherstel zal dit ook leiden tot een langere levensduur van de pijpen.
Afbeeldingsresultaat voor foto Bätz orgel PetruskerkNa de restauratie zal het orgel weer prachtig klinken op basis van de originele klank uit 1768. Het kan dan vergeleken worden met het fraaie orgel in de Hervormde Gemeente te Benschop (gerestaureerd volgens dezelfde principes) en zelfs met een orgel van internationale allure als dat in de Evangelisch Lutherse Kerk in Den Haag. Dit orgel is weliswaar groter, maar – na de restauratie van ons orgel – in feite minder origineel. Beide genoemde orgels zijn ook van ‘vader’ Bätz. 
De belangrijkste subsidieverstrekker (de provincie, zie hierna) acht het klankherstel een zeer waardevol onderdeel van de restauratie. Ook het college acht het klankherstel een goede keuze, waarbij het zich uiteraard uitvoerig heeft laten voorlichten door de orgeladviseur. Ons orgel zal hierdoor weer in oorspronkelijkestaat hersteld worden. 
Planning
De werkzaamheden zullen in overleg met de orgelbouwer (Van Vulpen) rond 1 september beginnen. Het orgel zal dan naar verwachting ten minste 5 maanden niet bruikbaar zijn. De totale restauratieperiode is circa 9 maanden. Tijdens erediensten kan gebruik gemaakt worden van het koororgel of de piano. 

Begroting
De restauratie zal niet op de lopende begroting drukken. Positief is dat de provincie de helft van de kosten wil betalen. Op basis van ervaringen met andere orgels is de inschatting dat ook andere fondsen bij zullen willen dragen. Daarnaast kan onze gemeente putten uit diverse ‘potjes’, te weten legaten uit het verleden, het verjaardagsfonds en een voorziening voor onderhoud orgel en kerkgebouw. Ook zullen er acties worden gehouden. Op basis hiervan komen we tot de volgende (verkorte) begroting.
Kosten Restauratie   € 254.237
     
Bijdragen    
Erfgoedparels (provincie) € 123.000  
Andere toegezegde subsidies € 9.500  
Overige subsidies (schatting) € 28.000  
Subtotaal subsidies en fondsen   € 160.500
Bijdragen Hervormde gemeente uit vermogen:    
  • Legaten
€ 35.000  
  • Verjaardagsfonds
€ 25.000  
  • Eigen bijdrage uit voorziening
€ 13.750  
Subtotaal bijdrage Hervormde Gemeente   € 73.750
  • Sponsoringsacties
  € 20.000
Totaal   € 254.250
     
 
Toelichting op de begroting:
  • De kosten zijn conservatief ingeschat (inclusief stelposten) en zullen niet hoger worden.
  • Wij zijn uiteraard zeer dankbaar voor de bijdrage van de provincie (50% van de kosten).
  • De orgeladviseur schat in dat de subsidies hoger zullen worden dan wij nu budgetteren.
  • De Hervormde Gemeente draagt bij uit haar vermogen; voor een belangrijk deel zijn hiervoor al in het verleden reserveringen opgenomen. De restauratie zal nadrukkelijk geen effect hebben op onze lopende begroting of op bijdragen aan pastoraat e.d.
  • De gemeente zal betrokken worden om via een sponsoractie een financiële bijdrage te leveren.

 
Tenslotte
De kerkrentmeesters realiseren zich dat dit om grote bedragen gaat. Wij hebben ons daarom ook grondig voorbereid, laten adviseren en hebben bijna anderhalf jaar gesprekken hierover gevoerd. Wij zijn blij en dankbaar dat de restauratie kan plaatsvinden. Wij verwachten zeker 60% te kunnen financieren uit externe fondsen en subsidies. En voor de overige kosten zijn gedeeltelijk fondsen gecreëerd in het verleden. Uw bijdrage aan de sponsoractie zou de financiering moeten completeren. Daarmee kan het Bätz-orgel in de Petruskerk niet alleen gedurende vele decennia de gemeentezang begeleiden, maar is ook een uniek instrument in originele staat hersteld.
De algemene kerkenraad heeft tijdens haar vergadering van 15 mei 2018 ingestemd met de restaurantieplannen. De komende tijd wordt verder gewerkt aan het verkrijgen van subsidies en het starten van een sponsoractie, en worden de voorbereidingen voor de restauratie gestart. Wij zullen u de komende tijd op de hoogte houden van de vorderingen.
College van Kerkrentmeesters, 16 mei 2018
 
terug
 
 
 

Inloggen

Agenda
Ga voor de agenda van alle PKN-kerkelijke activiteiten en vergaderingen naar kerkpleinwoerden.nl
 
Meditatie


Vrij en blij

Wat hebben we bijzondere zondagen achter de rug: Paasfeest en Bevrijdingsdag. De tirannie verdreven, de dood overwonnen. “Want nu de Heer is opgestaan, nu vangt het nieuwe leven aan.” We hebben het beslissende moment van de wereldgeschiedenis opnieuw gevierd: Jezus heeft alles volbracht en is door de dood heen gegaan. En we hebben de bevrijding van de bezettende Duitse macht herdacht en gevierd dat er generaties leven die geen oorlog hebben meegemaakt. Als dat geen vrij en blij leven is? 
Of valt dat toch tegen? Leven in een parlementaire democratie en lid zijn van een christelijke gemeente betekent niet automatisch een ontspannen leven. In Lukas 13 ziet Jezus in de synagoge een kromgebogen vrouw ‘die zich in het geheel niet kon oprichten’ (vers 11). En Hij ziet achter de vergroeide wervels en de verkrampte spieren de macht van satan die haar ‘gebonden houdt’ (vers 16). Hoeveel kan er ook in ons leven niet zijn, ook na Pasen en Bevrijdingsdag, wat ons krom buigt of bezet? Aan zorg en ziekte. Aan fysieke pijn of aan innerlijke pijn, angst of woede. Aan zonden van anderen waar we onder lijden of aan concrete zonden waar we zelf ‘aan vast zitten’ en maar geen afstand van willen doen. En zelfs als we
meer
 
Bediening Heilige Doop

Wijk Centrum-Oost: Doopdienst op zondag 23 juni in de Maranathakerk.
Doopzitting op maandag 17 juni om 20.30 uur in Het Baken. Graag van te voren aanmelden bij de scriba van de wijkkerkenraad.


Wijken West en Noord: Doopdienst op zondag 26 mei in de Maranathakerk. Aanmelden bij ds. Berkheij, of 795233. Het doopgesprek zal zijn op maandag 20 mei. De locatie daarvoor is nog niet bekend. 

 
Werkgroep Geloof en Cultuur

 

 

 




In het activiteitenoverzicht   van de Werkgroep Geloof en Cultuur van de Protestantse kerken van Woerden/Zegveld vindt u een breed scala van activiteiten op het gebied van theologie, spiritualiteit, eredienst, pastoraat, opvoeding, samenleving en cultuur.
 

 
Geven aan de kerk
De gemeente van Christus wordt zichtbaar in onder meer de eredienst, in het pastoraat en in het missionaire werk. Om dit werk doorgang te kunnen laten vinden, is uiteraard geld nodig. Daarom vragen we u graag om uw bijdrage.
>Lees meer
 
Kerkblad Hervormd Woerden

Het kerkblad 'Hervormd Woerden' 

 
 
 
 
  Protestantsekerk.net is een samenwerking tussen de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland en Human Content Mediaproducties B.V.